Wat is Autisme Spectrum Stoornis

Autisme Spectrum Stoornis (ASS of Autisme) is een stoornis in de informatieverwerking in de hersenen. Iedereen kan ASS hebben, of je nu een verstandelijke beperking hebt of hoog intelligent bent. Als je autisme hebt, vind je het vaak lastig om andere mensen te begrijpen, of vind je het moeilijk om op een prettige manier met anderen om te gaan, of ervaar je misschien dat anderen jou niet begrijpen.

 

Sinds mei 2014 is een nieuwe indeling van psychische ziekten, de DSM-5 van kracht. In de oude indeling kenden we onder meer het syndroom van Asperger, Klassiek Autisme en Pervasieve Ontwikkelingsstoornis niet anderszins omschreven (PDD-NOS). Bij nieuwe diagnoses wordt alleen nog de term Autisme Spectrum Stoornis gebruikt.

De verschijnselen van Autisme Spectrumstoornis

  • Sociale communicatie en interactie. Als je een Autisme Spectrum Stoornis hebt, heb je problemen in het omgaan met andere mensen. Je vindt het bijvoorbeeld lastig om emoties goed te herkennen, om lichaamstaal of gezichtsuitdrukkingen te begrijpen, en misschien vind je het ook moeilijk om te snappen wat een ander voelt of ervaart. Soms neem je de taal heel letterlijk, wat gemakkelijk misverstanden oplevert. Ook vinden veel mensen het maken van zomaar een praatje lastig. Hierdoor kun je de omgang met anderen als spannend ervaren.

  • Repetitief gedrag en specifieke interesses. Voor sommige mensen met autisme geeft het rust om aan vertrouwde routines vast te houden. Dat kan bijvoorbeeld een vaste volgorde van handelingen zijn of lichaamsbewegingen die je steeds herhaalt. Dingen die hetzelfde blijven geven vertrouwen, het maakt het leven voorspelbaar. Bij specifieke interesses gaat het om sterke en wat eenzijdige aandacht voor één bepaald onderwerp. Zo zie je bij kinderen met autisme soms dat ze alles weten van sterrenkunde of bijvoorbeeld computers. Dit met een diepgang en intensiteit die je bij de meeste leeftijdsgenoten niet ziet.

Naast de problemen die autisme met zich meebrengt brengt autisme ook eigenschappen mee die je kwaliteiten kunt noemen: Mensen met autisme zijn vaak erg eerlijk, hebben oog voor detail, ze zijn betrouwbaar, houden zich aan de regels, zijn objectief, denken analytisch, het zijn vaak goede probleemoplossers.

Niet iedereen die problemen in de omgang met anderen ervaart of die eenzijdige interesses heeft, heeft ASS. De verschijnselen kunnen ook andere verklaringen hebben. Om voor een goede aanpak te kunnen kiezen is het belangrijk te weten of het om ASS gaat of om iets anders. De diagnose kan alleen door een deskundige (psychiater of GZ-psycholoog) worden vastgesteld.

De gevolgen van Autisme Spectrum Stoornis

Veel mensen met autisme hebben moeite om op school of werk goed te functioneren. Een klein deel redt het zonder hulp, de meeste mensen hebben toch ondersteuning in de schoolperiode nodig, of later op het werk een werkgever die enigszins rekening houdt met de beperkingen.

Ook in privérelaties is autisme vaak een grote handicap. Het is voor veel mensen moeilijk om een partnerrelatie aan te gaan of te blijven onderhouden.

Het beloop van Autisme Spectrum Stoornis

Van autisme kun je niet genezen. Het is wel mogelijk dat je door goede behandeling beter gaat functioneren. De mate waarin verbetering mogelijk is, hangt sterk samen met de ernst van de klachten. Er zijn mensen die het maatschappelijk goed redden en er zijn mensen die in de loop van hun leven regelmatig zorg nodig hebben. Je kunt vaardigheden aanleren waarmee de omgang met anderen gemakkelijker wordt. Hoe beter dit lukt, hoe beter ook de kansen op school, op werk en binnen relaties.

Behandeling en advies bij Autisme Spectrum Stoornis

Voorlichting

Bij elke vorm van behandeling is het belangrijk dat je goed geïnformeerd bent over de klachten, hoe ze tot stand komen en verergeren en over de mogelijke aanpak. Snappen wat autisme is, en accepteren dat het er is helpt om de goede keuzes te maken in een behandeling.

En het is belangrijk voor de keus van de behandeling dat je weet waartussen je te kiezen hebt. De behandeling bij autisme richt zich vooral op het verbeteren van de vaardigheden om zo goed mogelijk te kunnen leven.

Jonge kinderen

Bij jonge kinderen zal de behandeling vooral bestaan uit ondersteuning van de ouders. Ouders worden geholpen om goede opvoeders te blijven, ook als het soms moeilijk wordt. Verder worden ouders ondersteund bij de keuze voor voorzieningen bijvoorbeeld bij school, of om het zelf te kunnen volhouden.

Oudere kinderen en volwassenen

De behandeling richt zich vooral op het aanleren van sociale vaardigheden en het verduidelijken van de betekenis van de sociale context. (bv verschil van omgang met vrienden of op het werk) Het gaat hier vooral om communicatie ( hoe zeg je iets, hoe vraag je om hulp, hoe maak je duidelijk hoe je je voelt), plannen en structuren ( hoe deel je je dag in, prioriteiten stellen, omgaan met vrijetijd), en hoe ga je om met vriendschapsrelaties, intimiteit en seksualiteit.

Naast het aanleren van vaardigheden kan ook begeleiding (bijvoorbeeld bij plannen en organiseren van het huishouden en het invullen van vrije tijd) onderdeel zijn van behandeling. Daarnaast wordt soms ook gekeken of aanpassing vanuit de omgeving mogelijk is. Een autisme-vriendelijke werkomgeving, -schoolklimaat of -woonomgeving, kunnen de wereld overzichtelijk houden. In zo’n omgeving worden onverwachte impulsen beperkt en wordt vooral veel aandacht besteed aan het verhelderen van wat de jongere of volwassene met autisme verwacht wordt.

Medicatie

Er zijn geen medicijnen die autisme kunnen genezen of verbeteren. Wel wordt medicatie soms gebruikt bij ernstige bijkomende klachten. Denk aan depressieve stoornissen, zelfbeschadiging, sterke angst, enzovoorts.

eHealth

Mediant gebruikt ter ondersteuning van de behandeling bij jonge kinderen het eHealth programma Voorlichting ASS voor ouders.

Het Centrum Ontwikkelingsstoornissen (volwassenen) gebruikt veel eHealthprogramma’s te ondersteuning van de behandeling. Bijvoorbeeld het programma “Mindfulness”

Advies

  • Leer hoe je stress en drukte in je hoofd zo goed mogelijk kunt hanteren. Bijvoorbeeld met een cursus Mindfulness.

  • Misschien vind je het prettig om activiteiten te ondernemen met andere mensen met autisme (die snappen je beter, je hoeft dan minder uit te leggen).

    • Iets drinken is dé netwerkborrel voor en door mensen met autisme: www.ietsdrinken.nl

  • Voor kinderen:

    • Op school kan het uitmaken waar je gaat zitten: de één heeft er baat bij om vooraan te gaan zitten, zodat hij niet afgeleid wordt. De ander vindt het juist fijner achter in de klas, om beter te zien wat er in de klas gebeurt..

    • Zeg zo duidelijk mogelijk tegen anderen wat je wel en niet wilt.

    • Vind je het moeilijk om te onthouden hoe je dingen moet doen? Hang dan briefjes op met aanwijzingen voor jezelf.

    • Trek jezelf even terug als het te druk is om je heen.

Boeken, organisaties en Internet

Boeken

  • Samen kijken naar autisme. Sanne-Lot van Ulzen.

  • Altijd lief. Rianne van Leeuwen.

  • Autisme wegwijzer, doeltreffende oplossingen voor alledaagse problemen. Dion E. Betts en Nancy J. Patrick.

  • Leerlingen met autisme in de overgang naar het voortgezet onderwijs
    Yvonne Leenders en Anne-Marieke van Loon, Landelijk Netwerk Autisme.

  • Autisme en studeren in het hoger onderwijs. Expertise centrum 'Handicap + Studie'.

Organisaties

  • Nederlandse vereniging voor Autisme. De NVA geeft mensen met autisme en hun naasten een stem en zorgt dat zij gehoord worden. De NVA is de organisatie in Nederland die vanuit het perspectief van mensen met autisme en hun naasten bouwt aan een autismevriendelijke maatschappij; een maatschappij waarin mensen met autisme optimaal geïntegreerd, geaccepteerd en zelfredzaam zijn. www.autisme.nl

  • Balans is de landelijke vereniging voor gedrags- en leerproblemen voor (ouders van) kinderen met onder andere ADHD. Het blad Balans Magazine en de website www.balansdigitaal.nl bieden veel nuttige en praktische informatie.

  • Impuls is de vereniging voor volwassenen met ADHD en/of pervasieve ontwikkelingsstoornissen (PDD-NOS) met het blad Impulsief. De Advies- en Informatielijn (AIL) is bereikbaar op werkdagen van 9.30 –13.00 uur, tel. (0900) 20 200 65. Het adres is: Balans en Impuls, de Kwinkelier 37-39, 3722 AR Bilthoven.

  • Iets drinken is de netwerkborrel voor en door mensen met autisme: www.ietsdrinken.nl

  • Personen uit het Autisme Spectrum, kortweg PAS, is een onafhankelijke belangenvereniging voor en door normaal- tot hoogbegaafde volwassen personen met autisme: www.pasnederland.nl

Internet

YouTube: drie filmpjes van het Leo Kannerhuis

Als je kinderen hebt

Wanneer een ouder psychisch ziek is, heeft elk gezinslid hier mee te maken. Kinderen merken dit altijd. Als ouders moeilijke tijden doormaken is dat voor kinderen vaak verwarrend en soms beangstigend. Ze hebben een eigen beleving van de ziekte en eigen vragen of zorgen. Ze vinden het lastig deze vragen te stellen. Ze willen de ouders hier niet mee belasten en blijven er dan mee rondlopen. Gevoelens van schuld en schaamte kunnen zowel bij kinderen als de ouders een gevolg zijn.

Daarom is het goed dat er met kinderen gepraat wordt zodat ze weten wat er aan de hand is. Als kinderen hun eigen verhaal kunnen vertellen, helpt dit enorm.

Mediant biedt in de thuissituatie gesprekken aan mensen die voor de eigen psychische problemen al hulp krijgen en thuiswonende kinderen hebben.