Wat is Depressie

Als je een sombere, depressieve stemming hebt, is dat meestal een normale reactie op een nare gebeurtenis zoals verlies of teleurstelling. De stemmingsdaling is van voorbijgaande aard. Bij een depressieve stoornis daarentegen heb je een aanhoudende depressieve stemming die bijna dagelijks en gedurende het grootste gedeelte van de dag aanwezig is.

 

Een depressie kan lichamelijke oorzaken hebben. Denk aan hormoonschommelingen in de menstruatiecyclus of bij de zwangerschap, of bijvoorbeeld bij lichamelijke ziekten als de ziekte van Parkinson of beroertes. Verder zijn sociale gebeurtenissen van invloed. Bijvoorbeeld verlies van een dierbare, kinderen die uit huis gaan, of een pensionering. Ook psychische factoren kunnen het risico op depressie verhogen. Iemand die bijvoorbeeld erg onzeker is, of die de lat altijd erg hoog legt.

Een bijzondere vorm van depressie is de seizoensdepressie of winterdepressie. Als je een seizoensdepressie hebt is er ’s zomers meestal weinig aan de hand, maar als de dagen korter worden neemt het gevoel van somberheid, en gebrek aan energie toe. Het zijn klachten die elk jaar terugkomen. Het daglicht is van invloed op de hormonen die voor ons dag- nachtritme zorgen. Door de kortere periode met daglicht lijkt dit verstoord te worden.

De verschijnselen van een depressie

Bij een depressie heb je het grootste deel van de dag last van somberheid, of verlies aan interesse of plezier. Deze klachten houden langer aan; het moet ten minste twee weken duren. Naast deze klachten heb je ook bijna elke dag last van een aantal van de onderstaande verschijnselen:

  • Verandering in de eetlust, meestal weinig eetlust en niet bedoeld verlies van gewicht. Maar het kan ook zijn dat je juist troost zoekt in het eten.

  • Opvallende verandering in het slapen. Meestal gaat het om slecht inslapen, tussendoor vaak wakker worden, of vroeg wakker worden en niet meer kunnen inslapen. In sommige gevallen kunnen mensen juist de hele dag wel slapen.

  • Gevoelens van onrust en snel geïrriteerd zijn.

  • Vermoeidheid en weinig energie.

  • Gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoelens.

  • Concentratieproblemen of besluiteloosheid.

  • Steeds denken aan de dood, bijvoorbeeld gedachten aan zelfdoding, of het idee dat iedereen beter af is als jij er niet meer zou zijn. Meestal vooral om de wens van de depressieve stemming en de ondermijnende gedachten verlost te zijn.

Bij een seizoensdepressie ben je somber en moe, heb je weinig energie, en anders dan bij de meeste depressies, heb je grote behoefte aan slaap en aan eten. Bij veel mensen komt dit elk jaar terug.

De gevolgen van depressie

Het lukt sommige mensen om te blijven functioneren met een depressie, maar de meeste mensen kost het grote moeite om actief te blijven. Als je depressief bent heb je weinig energie en kost het veel moeite om jezelf te motiveren tot de dagelijkse activiteiten. .. Dit leidt vaak tot schuldgevoel en zelfverwijt wat juist de depressieve gevoelens verergert. Hierdoor kost het steeds meer moeite te functioneren op bv werk, school of binnen een gezin.

Als de klachten lang duren is de kans op uitval op school en werk groot. Veel depressieve mensen lijden dan ook een toenemend geïsoleerd bestaan.

Mensen met een depressie denken vaker dan anderen aan zelfdoding. Vaak willen de mensen vooral rust, verlost zijn van de last die depressie met zich meebrengt. Meestal zijn het tijdelijke gedachten. Als je erover praat, kan het helpen om deze gedachten beheersbaar te houden.

Het beloop van depressie

Een depressie loopt bij iedereen anders. Bij ongeveer de helft van de mensen is het na vier tot zes maanden over. Als je van een depressie herstelt, heb je ongeveer 50% kans dat het ooit nog een keer terugkomt. Bij ongeveer één op de zeven mensen worden de depressieve klachten chronisch.

Behandeling en advies bij depressie

Depressie is meestal goed te behandelen. Als de klachten nog niet zo lang duren, kijkt de huisarts vaak eerst of de klachten vanzelf herstellen. De huisarts kan daarnaast in de eerste fase een aantal lichte behandelingen voorstellen, die voor veel mensen al voldoende verbetering opleveren. Denk aan kortdurende behandeling, runningtherapie, of een zelfhulpprogramma. Als de klachten aanhouden (meestal wordt daar twaalf weken voor gerekend), is meer intensieve behandeling op zijn plaats.

Voorlichting

Elke behandeling begint met goede voorlichting voor de patiënt en voor de familie over depressie, de gevolgen en de mogelijke behandeling. Als je je een voorstelling kunt maken waarom de stappen die je gaat zetten kunnen helpen, vergroot je hiermee de kansen van de behandeling.

Psychologische behandeling

Er zijn meerdere verschillende psychologische behandelingenmogelijk bij een depressie. Het meest worden cognitieve gedragstherapie en interpersoonlijke therapie toegepast.

  • Met cognitieve gedragstherapie werk je vooral met de gedachten die de somberheid veroorzaken of in stand houden. Je toetst je gedachten aan de werkelijkheid: is het écht zo dat ik nooit iets goed doe; is het écht zo dat niemand in mij geïnteresseerd is? Op deze manier kun je niet realistische gedachte aanpassen en vervangen door gedachten die meer helpend zijn

  • Een bijzondere en diepgaande vorm van cognitieve gedragstherapie is de schematherapie. Hier leer je omgaan met ondermijnende patronen (gedachten en manieren waarop je situaties hanteert) in je leven.

  • Interpersoonlijke therapie. Een depressie heb je niet alleen. Gebeurtenissen in de relatie met andere mensen kunnen van invloed zijn op het ontstaan van klachten. En als jij depressief bent heeft dat ook invloed op je naasten. In interpersoonlijke therapie werk je op een praktische en gerichte manier aan je eigen mogelijkheden om goed met anderen om te gaan.

Medicijnen

Bij depressies waar een psychologische behandeling niet voldoende oplevert, wordt vaak ook een antidepressivum voorgeschreven. Soms is dit dan in plaats van de andere behandeling, vaak gaat het in combinatie met een psychologische behandeling. Er zijn veel verschillende soorten antidepressiva. De arts zal aan de hand van ernst en duur van de depressie en op basis van persoonskenmerken (bijvoorbeeld leeftijd) en eerdere ervaringen vaststellen welk medicijn de voorkeur heeft.

De moderne antidepressiva hebben enige tijd (vaak ongeveer drie weken) nodig om voldoende te werken. Vaak herstelt eerst de vitaliteit en pas daarna de stemming en eventuele doodsgedachten. Dit is een periode waarin je wel geneigd kunt zijn om te handelen, maar waar je je nog steeds slecht voelt.

ECT

Bij aanhoudende ernstige depressies die niet verbeteren met medicatie en psychologische behandeling wordt soms elektro convulsietherapie (ECT) gebruikt. Voor een aantal mensen met ernstige klachten werkt dit goed.

Bij ECT wordt vaak gedacht aan elektroshocks en de beelden daarvan uit oude films. ECT wordt tegenwoordig in een algemeen ziekenhuis uitgevoerd, onder narcose, waarbij medicatie wordt gegeven om de krampachtige spiersamentrekkingen tegen te gaan. Daarna wordt een kortdurende elektrische stroom gegeven.

Lichttherapie

Als je last hebt van een seizoensdepressie (winterdepressie) kan lichttherapie goed helpen. Je krijgt dan één of twee weken vijf keer per week een behandeling met een sterke lichtbron.

eHealth

  • Mediant geeft eHealthbehandeling depressie. Hierin zit uitleg over depressie, en een aantal vaardigheden waarmee je meer grip kunt krijgen op je eigen activiteiten en op je eigen ondermijnende gedachten. Deze vorm van eHealth wordt begeleid door een behandelaar.

  • De 5G App van Mediant kan je downloaden in de App Store of in de Google Play Store. Deze App wordt gebruikt ter ondersteuning van cognitieve gedragstherapie.

Advies

  • Probeer een normaal dag- en nachtritme te houden door op tijd naar bed te gaan en op tijd op te staan.

  • Blijf zoveel mogelijk ook overdag actief en verzorg jezelf goed. Eet op de normale tijden en onderneem activiteiten waar je anders plezier aan zou hebben. Blijf vooral ook onder de mensen komen. Je blijft op deze manier “sociaal bedreven”.

  • Blijf in beweging, ga fietsen, wandelen of sporten.

  • Als je de gedachte hebt dat je niet verder wilt leven, praat daar met anderen over. Vaak zijn de gedachten tijdelijk en helpt de steun van een ander om goed door deze periode te komen. Je kunt er met iemand uit je naaste omgeving over praten, of met een hulpverlener.

  • Grotere activiteiten als vakanties moet je alleen doen als je ervan kunt genieten. (Met een verdrietig gevoel eenzaam in een vreemde hotelkamer kost meer energie dan het geeft).

  • Ingrijpende veranderingen in je leven (stoppen met werken, een relatie beëindigen, zwanger worden, etc.) vragen veel van je aandacht en energie. Als je depressief bent heb je die aandacht en energie nodig voor je herstel. Als het enigszins kan, voorkom het zetten van grote stappen.

  • Probeer te aanvaarden dat de depressie er is en kijk wat je eraan kunt doen. Met wilskracht kun je de depressie niet onderdrukken, met begrip voor wat je zelf nodig hebt lukt het vaak om dingen anders te gaan aanpakken.

Boeken, organisaties en Internet

Boeken

  • R. Houtman, Depressie (serie Spreekuur thuis)

  • F. Jonge, Omgaan met depressie.

  • C.M. van Son en E. Klip. Ik zie elk dood vogeltje.

  • F. Sterk en S. Swaen. Leven met een depressieve stoornis (serie van A tot ggZ)

  • P. Wisman. Circus Depressie (serie Spreekuur thuis)

  • Chris Williams. Werken aan depressieve klachten.

  • Pim Cuijpers en Nellie Wilschut. In de put, uit de put, zelf depressiviteit overwinnen

Organisaties

  • De Depressie Vereniging is een vereniging van en voor mensen met een depressie en hun naasten. http://www.depressievereniging.nl

  • De Depressie Alliantie is een landelijke vereniging die zich inzet voor mensen met depressie of depressieve klachten en hun naasten. De vereniging werkt uitsluitend met mensen die ervaring hebben met depressie. www.depressie.org

Internet

De Mediant App 5G is gratis te downloaden in de App Store of in de Google Play Store.

Als je kinderen hebt

Wanneer een ouder psychisch ziek is, heeft elk gezinslid hier mee te maken. Kinderen merken dit altijd. Als ouders moeilijke tijden doormaken is dat voor kinderen vaak verwarrend en soms beangstigend. Ze hebben een eigen beleving van de ziekte en eigen vragen of zorgen. Ze vinden het lastig deze vragen te stellen. Ze willen de ouders hier niet mee belasten en blijven er dan mee rondlopen. Gevoelens van schuld en schaamte kunnen zowel bij kinderen als de ouders een gevolg zijn.

Daarom is het goed dat er met kinderen gepraat wordt zodat ze weten wat er aan de hand is. Als kinderen hun eigen verhaal kunnen vertellen, helpt dit enorm.

Mediant biedt in de thuissituatie gesprekken aan mensen die voor de eigen psychische problemen al hulp krijgen en thuiswonende kinderen hebben.